کود NPK چیست؟ همه چیز درباره کود NPK (کود کامل)

کود NPK چیست

کود NPK یا کود کامل را می توان یکی از کود های پرکاربرد در کشاورزی دانست که به سبب داشتن سه عنصر مهم و حیاتی نیتروژن (N) ، فسفر (P) و پتاسیم (K) در ترکیبات خود برای رشد و پرورش محصولات کشاورزی و گیاهان مختلفی استفاده می شود. این کود گرید های مختلفی داشته که باعث شده برای تمامی گیاهان بر اساس شرایط خاک کاربردی باشد،در ادامه ضمن معرفی بیشتر این کود پر استفاده، فرمولاسیون آن را به همراه روشهای تولیدو میزان و زمان مصرف بررسی خواهیم نمود.

کود NPK چیست ؟ 

همانطور که پیشتر اشاره شد، این کود با تامین عناصر اصلی مورد نیاز گیاه نقش مهمی در رشد بخش های مختلف آن ایفا می کند.این تاثیرات را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:

  • نیتروژن : این عنصر نقشی انکار ناپذیر در افزایش رشد برگها در گیاهانی که در آغاز رشد هستند ایفا می کند.
  • فسفر: فسفر در رشد ریشه و بهبود گل دهی و افزایش بهره گیاه (میوه) تاثیر گذار می باشد.
  • پتاسیم : عنصری است که بر روی عملکرد کلی گیاه اثر مثبت می گذارد.

این کود دارای گرید های مختلفی بوده که هر یک بر حسب نتیجه آنالیز خاک و میزان کمبود هر یک از عناصر مذکور مورد استفاده قرار می گیرند.نام گذاری کود NPK نیز بر اساس میزان این سه عنصر در فرمولاسیون آن انجام می شود که دارای ساختار کلی npk X-Y-Z می باشد. به طور مثال npk 15-5-بیانگر این است که گرید انتخاب شده حاوی 15% نیتروژن، 5% P2O5 (ترکیبات فسفر دار) و 30 درصد K2O (ترکیبات پتاسیم) می باشد . برخی از گرید های کود مذکور فاقد پتاسیم یا فسفر هستند که با عنوان کودهای NP و NK شناخته می شوند.فرمولاسیون این محصولات تنها حاوی عناصر مذکور نیستند بلکه مجموع N+ P2O5 + K2O در آنها حداکثر 60 درصد و مابقی ممکن است حاوی منیزیم، بور، گوگرد و… می باشد.

انواع کود NPK:

انتخاب گرید مناسب از این کود بر اساس آنالیز خاک اولین قدم برای افزایش رشد گیاه محسوب می شود. به عنوان مثال اگر هدف پرورش سبزیجات پر برگ باشد ، باید کودی با عدد نیتروژن بالا انتخاب شود و در صورت مصرف کود برای گل ،  باید کودی با فسفر بالا انتخاب شود تا به تشکیل شکوفه های بیشتر منجر شود . با آگاهی از میزان مواد موجود در خاک و مقایسه آن با میزان ماده مورد نیاز برای رشد مطلوب گیاه ، می توان میزان کود بهینه را انتخاب کرد .

در جدول زیر چند گرید از این کود به همراه توضیحاتی درباره آن ها نشان داده شده است :

 

فرمولاسیون NPKتوضیحات
25 : 15 : 15کود NPK نیتروژن بالا ، مناسب برای گیاهان پر برگ در بهار
20 : 20 : 20گرید متعادل ، مناسب برای اکثر گیاهان خانگی
12.5 : 25 : 25نیتروژن پایین ، مناسب برای کاکتوس
11 : 9 : 30کود NPK پتاس بالا – موجب بهبود گل دهی و میوه دهی می شود – در گیاهانی مانند گوجه استفاده می شود .

 

همانگونه که در جدول نیز می توان مشاهده کرد ، کود پتاس بالا برای گیاهانی مانند گوجه ، کود نیتروژن پایین برای کاکتوس ، گرید متعادل برای گیاهان خانگی و نیتروژن بالا برای گیاهانی که برگشان اهمیت بیشتری دارد ، مناسب هستند . در تصویر زیر نمونه های مختلف یک گیاه نشان داده شده که اثرگذاری میزان مصرف کود بر روی رشد به خوبی قابل مشاهده است. 

 

تاثیر کود npk در رشد گیاه

نحوه انتخاب گرید مناسب این کود چگونه است ؟

هر گیاه در زمان های مختلف به نسبت متفاوتی از مواد مختلف نیاز دارد . به عنوان مثال گیاه کانابیس در زمان رشد برگ ها به نیتروژن بالا و در زمان گل دهی به نیتروژن کمتری نیاز دارد. از این رو انتخاب نوع کود باید بر اساس نیازهای گیاه و وضعیت خاک باشد. 

روش های تولید

کودهای NPK را می توان با 4 روش متفاوت تولید کرد :

  • تولید بر پایه آمونیوم فسفات / آمونیوم نیترات
  • تولید بر پایه نیتروفسفات (اسیدی مخلوط)
  • بر پایه نیتروفسفات (ODDA – route)
  • ترکیب مکانیکی مواد

هر کدام از روش های گفته شده شرایط عملیاتی خاص خود را دارند در ادامه به شرح روش اسیدی خواهیم پرداخت :

روش اسیدی مخلوط

قدم در این روش حل کردن سنگ فسفات در نیتریک اسید است که محلولی حاوی اسید سولفوریک و کلسیم نیترات به ما خواهد داد . باقی مواد اولیه مانند فسفریک ، سولفوریک و نیتریک اسید پس از حل شدن به مخلوط اضافه می شوند که این موضوع با آزاد شدن گرما همراه است.

دوغاب اسیدی موجود ابتدا توسط گاز آمونیاک آمونیزه شده و سپس ترکیبات دیگر مانند آمونیوم فسفات و ترکیبات حاوی پتاسیم و منیزیم به آن اضافه می شوند . تمامی این ترکیبات را می توان قبل و یا بعد از عملیات خنثی سازی به محلول اضافه کرد . اما اگر ترکیبی دارای کلراید باشد باید pH دوغاب بین 5-6 باشد تا از تولید گاز هیدروژن کلرید جلوگیری شود.

مواد خارج شده از راکتور ابتدا گرانوله می شوند . روش های مختلفی برای گرانوله کردن وجود دارد اما نقطه مشترک در غالب این روش ها لزوم انجام خشک کردن پس از گرانوله کردن است .

مراحل بعدی نیز شامل غربالگری ، خنک کردن و کوت کردن است .

یکی از نکات مهم در تولید کود NPK ، مدیریت گازهای خروجی از فرآیند است که در ادامه توضیح داده شده اند :

عریان سازی گاز و حذف غبار

راکتور : گازهای خروجی از راکتور ممکن است حاوی ترکیبات NOx و فلوئور باشند ، گازهای خروجی از این راکتورها به یک برج پاششی  فرستاده شده و در آنجا ترکیبات NOx و فلوئور از گاز حذف خواهند شد . pH نیز با اضافه کردن آمونیاک تنظیم میشود .

گازهای ناشی از افزودن آمونیاک : گازهای خروجی از مرحله آمونیزه کردن نیز در اسکرابرهای چند مرحله ای تصفیه می شوند . pH به وسیله اضافه کردن HNO3 و/یا H2SO4 به بهترین مقدار برای انجام عملیات یعنی 3-4 رسانده می شود .

خشک کن و گرانول ساز : این گاز ها قبل از ورود به اسکرابر به درون سیکلون هایی فرستاده می شوند تا گرد و غبار و ذرات جامد موجود در گاز حذف شوند .

کولر : گاز خروجی از کولر (خنک کنننده) نیز که عموما هواست پس از گرم شدن به واحد خشک کن برگردانده می شوند .

کود NPK پتاس بالا

کودهای NPK پتاس بالا ، به دلیل تاثیر بسزایی که پتاسیم بر روی گیاه در مراحل گلدهی و بارور شدن میوه دارد ، عموما توسط پرورش دهندگان در مراحل اولیه گلدهی مورد استفاده قرار می گیرد . یکی از گریدهای معروف این نوع کود 30 :5 : 15 و 36 : 12 : 12 هستند . علاوه بر موارد گفته شده از این محصول در پرورش زعفران و پسته نیز که در کشور ما به صورت گسترده کشت می شوند ، استفاده می شود .

کود NPK برای مرکبات

یک برنامه کوددهی خوب برای مرکبات باید دو نکته اساسی را رعایت کند : 1- جبران مواد از دست رفته در هنگام برداشت محصول 2- تامین مواد مورد نیاز برای جوانه زدن ، گلدهی و نشاندن میوه . در کوددهی این نوع درختان نیتروژن و پتاسیم مهمتر از فسفر هستند ، به همین دلیل عموما از کودهای با فسفر پایین استفاده می شود .  

نحوه مصرف :

کود-npk

 

نحوه مصرف این کود بسیار ساده است،تنها کافیست بعد از انتخاب محصول با گرید مناسب میزان توصیه شده بر حسب آنالیز خاک و نیاز گیاه را روی سطح خاک پخش کنید. با اولین آبیاری ذرات گرانوله کود NPK در آب حل شده و وارد خاک می شوند و در نهایت توسط ریشه جذب خواهند شد.اگرچه این فرآیند ممکن است به کندی صورت گیرد.

زمان مصرف :

توصیه ای که برای اکثر گیاهان در خصوص بهترین زمان کوددهی می شود مصادف است با آغاز بهار و شروع سیکل رشد گیاهان،در خصوص کود NPK نیز  این موضوع صادق بوده و میتوان از آن با کاهش سرمای هوا و شروع فصل بهار استفاده نمود.نکته مهم این است که استفاده زودهنگام از انواع کود ممکن است باعث ایجاد اختلال در روند رشد گیاه و تاثیر عکس گردد.

 

منابع

European Fertilizer Manufacturers Association. (2000). Best available techniques for pollution prevention and control in the European fertilizer industry. Production of Urea and Urea Ammonium Nitrate

Liles, V. (2016, October 07). Elements & Uses of NPK Fertilizer. Retrieved July 14, 2019, from https://homeguides.sfgate.com/elements-uses-npk-fertilizer-71006.html

The Fertiliser Page. (n.d.). Retrieved July 14, 2019, from https://succulent-plant.com/fertiliser.html

Boughalleb, F., Mhamdi, M., & Hajlaoui, H. (2011). Response of young citrus trees to NPK fertilization under greenhouse and field conditions. Agricultural Journal6(3), 66-73

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

صنایع شیمیایی تهران
ارسال با a WhatsApp